‘Je kunt je teamleden vooral helpen door hen zelf te laten ontdekken’

14 november 2017

‘Toen ik hier kwam, had ik geen idee wat een ZML leerling was’, zegt Leen Koole. Leen is sinds zes jaar directeur van SO De Eenhoorn, een openbare school voor speciaal onderwijs aan zeer moeilijk lerende (ZML) kinderen en meervoudig gehandicapte (MVG) kinderen. Van de 35 jaar dat hij werkzaam is in het onderwijs, is De Eenhoorn zijn eerste ZML - MG school. Zijn achtergrond vanuit het Ontwikkelingsgericht Onderwijs (OGO) was van waarde binnen de school: ‘Ontwikkelingsgericht onderwijs werkt met thema’s waar betekenisvolle activiteiten aan worden gekoppeld om zo een brede ontwikkeling bij de kinderen te stimuleren. Zo zijn binnen de groepen sociale praktijken ingericht zoals een winkel of een bibliotheek. De werkelijkheid oefenen is voor een kind dat zeer moeilijk leert heel praktisch.’

Cultuuromslag
Thematisch gericht onderwijs invoeren vroeg om een cultuuromslag binnen de school. ‘Er was geen open cultuur waarin je gemakkelijk met elkaar in overleg kunt. Er heerste een afrekencultuur, maar het was nooit zeker wat je dan niet goed deed. Er viel heel veel te bouwen.’ Leen moest ook actief aan de slag om de vertaalslag te maken van het regulier naar het speciaal onderwijs. ‘Ik begon hier weer op nul. Ik zat met een heel andere doelgroep en andere leerlijnen dan in het regulier onderwijs.’ Stapsgewijs is hij aan de slag gegaan, bijvoorbeeld met het koppelen van de bestaande leerlijnen aan het thematisch werken uit het Ontwikkelingsgericht onderwijs. ‘Dat was voor mij weer studeren.’

Vanuit zijn professioneel leiderschap wilde Leen onderzoeken waar bij mensen de verschillende grenzen liggen en hoe hij hiermee om kan gaan. Daarom heeft hij een opleiding tot coach gevolgd. ‘Tijdens die opleiding heb ik veel gelezen over de Transactionele Analyse (TA), een model over gedrag en communicatie dat uitgaat van drie manieren van reageren. Het model helpt om het gesprek aan te gaan over bijvoorbeeld patronen in gedrag en de wijze waarop met dingen wordt omgegaan. Het TA model wordt nu ook door het team zelf gebruikt, zodat ze met elkaar een professioneel gesprek kunnen voeren.’

Coachend en aan de zijlijn
Hoewel Leen aan het begin heel sturend was, is zijn rol steeds meer coachend en aan de zijlijn geworden. ‘Ik heb een aantal mensen binnen mijn team getraind zodat die het ontwikkelingsgericht werken kunnen overbrengen op anderen. Ook zijn er resultaatverantwoordelijken aangewezen die een leidersrol hebben gekregen en verantwoordelijk zijn voor de inhoud en het uitrollen hiervan. Ik laat dingen mislukken, grijp niet altijd in. Daardoor gaan mensen nadenken over hoe ze dat de volgende keer anders gaan aanpakken. Vanuit de coachrol de juiste vragen stellen en zelf laten ontdekken. In de waan van de dag denk je dat je ze helpt door het even voor te zeggen maar daar is niemand mee geholpen. Ze zijn ermee geholpen dat je het ze zelf laat ontdekken.’

Stap uit je comfortzone
Leen kiest heel bewust voor informeel leren. Volgens Leen maken veel schoolleiders door de ontwikkeling van hun school ook als schoolleider al een substantiële ontwikkeling door. ‘Zet dat nou eens op de agenda voor je eigen ontwikkeling. Want je denkt altijd aan de ander, maar het doet ook iets met jezelf. Ga er eens boven hangen om te kijken wat een verandering binnen je school met jou gedaan heeft. Schoolleiders zorgen eigenlijk te weinig voor zichzelf. Gun het jezelf om uit je comfortzone te stappen want eigenlijk verwachten we dat ook van onze teamleden. Koning, kom van je troon!’

Naar nieuwsoverzicht